آسیب شنوایی و رشد واژگان

آسیب شنوایی و رشد واژگان

(Slow Word Learning)

در رشد طبیعی یادگیری واژگان از مدلی مبتنی بر سن تبعیت می کند.

دراین مدل درحدود یک سالگی کودکان بایدبارها کلمه رابا ارجاع به معنای آن درمحیط طبیعی بشنوندتابیاموزند.

در این مرحله سرعت افزایش واژگان کم است.

(Direct Rapid Word Learning)

بین ۱۶ تا ۲۴ ماهگی در توانایی کودک تغییراتی ایجاد می شود که این روند را تسهیل می کند.

در این سن کودک فرم واجی را بامعنا تطبیق می دهد و این اتفاق با طرح و برنامه ای سریع و با چند باردرمعرض کلمه قرارگرفتن، اتفاق می افتد.

(Indirect Word Learning)

در محدوده سنی ۲۴ تا ۳۰ ماهگی یادگیری معنا طوری گسترش می یابد که کودک با استفاده از بافت و بدون اشاره مستقیم و ارجاع، کلمه را یاد می گیرد.

مثلا کودکان ۲ تا ۵ سال اگر سه شی مقابل خود داشته باشند که نام دو تا را بدانند در صورتی که کلمه جدیدی بشنوند، آن را به شی سوم اطلاق می کنند.

کودکان مبتلا به آسیب شنوایی

در مورد کودکان مبتلا به آسیب شنوایی،تحقیقات نشان می دهد که صرف نظر از نوع رویکرد ارتباطی، سن تعیین کننده سرعت یادگیری واژگان نیست بلکه محدوده خزانه واژگانی، مشخص می کند که کودک در کدام مرحله قرار دارد و آیا می تواند با سرعت و به طور تصادفی کلمات را بیاموزد یا خیر.

بنابراین هرچه بیشتردر معرض محرکات زبانی باشد امکان افزایش سرعت اضافه می شود.

کودک درابتداکلمات راتکرارمیکند،این بدان معناست که کلمه رافقط زمانی که آن راشنیده است،بیان می کند.

این کلمات ازدیدگاه ماواژه بیانی محسوب نمیشودولی درذهن کودک جریان دیگری برقراراست،او فکرمیکندکه کلمه ای بیان کرده است.

** نیاز به بازخورد مثبت دارد.

گاهی مدت زمان تکراربرخی کلمات زیادمی شوداما پس ازمدتی او میآموزدکه بدون شنیدن کلمه، آن رااستفاده کند.

زمانی که حداقل کودک درسه موقعیت مختلف،بدون شنیدن،سه بارکلمه رابیان می کند،می توانیدآن رادردایره واژگان او محاسبه کنید.

پس مرحله تقلیدارزشمند بوده و دوره گذارمحسوب می شودهرچندکه کلمات تقلیدی ارزش ارتباطی ندارند.

به تدریج فرصت هایی که دراختیار کودک قرارمی دهیداو را برای ادا کردن مستقل کلمات آماده می کند.

یکی از اولین تمریناتی که در برنامه کودک مبتلا به آسیب شنوایی قرار می گیرد، شناسایی نام خودش می باشد.

لازم است برای والدین روشن شود که کودکان با شنوایی طبیعی معمولا در حدود پنج ماهگی به عنوان اولین کلمه، نسبت به اسم خودشان از بعد شنیداری حساس می شوند، پس بهترین کلمه برای اولین انتخاب در تمرینات درک شنیداری می تواند نام کودک باشد.

نکته مهم دیگر این است که تا هشت ماهگی در رشد معمول، کودکان شروع به درک سایر تک کلمات می کنند اما در این بین برخی عبارات پربسامد مثل، “بیا بغلم” یا “بسه دیگه” هم در کنار تک کلمات به عنوان یک واحد معنایی شکل می گیرد.

کودک معنای کل عبارت را یکجا درک می کند.

به همین دلیل درمانگران از این عبارات پر کاربرد در برنامه کودک استفاده می کنند.

مادران به طور طبیعی موقعیت های مختلفی را برای تسهیل رشد ارتباطی و زبانی به کار می گیرند.

رفتارهای پیش کلامی ممکن است محدود به موقعیت باشند، حتی در سنین اولیه.

موقعیت های خاص مادر و کودک برای فعالیت های مختلف در هشت حالت تعاملی از سه ماهگی بررسی شده است.

شامل آغوش مادر،بستریاگهواره،صندلی کودک،میزیاوان حمام،مبل یاراحتی،اتاقک بازی،کف اتاق وتاب.

اهمیت شناسایی این موقعیت ها برای صداسازی های دوره نوزادی است.

در هر یک از این موقعیت ها رفتارهای خاص مادر و نوزاد به طور تکراری انجام می شود.

این تکراری بودن اساس رشد معنا در نوزادان است که توالی صداسازی ها با این موقعیت ها همراه می شود.

مثل وقتی که کودک در گهواره قرار می گیرد تا بخوابد.

این موقعیت ها بافتی فراهم می کند که صداسازی همراه با رفتار غیرتصادفی مادر می شود و این رفتارهای مشخص از سوی مادر پایه های معنایی را شکل می دهند.

اولین کلمات کودک از طبقات معنایی مختلف است.

رشد اولیه واژگان کند است و کودک ممکن است برای مدت کوتاهی با نوعی یکنواختی در این زمینه مواجه شود.

همزمان بافراگیری واژگان،کودک همچنان استفاده ازصداسازی ها رابه میزان زیادی ممکن است ادامه دهدکه البته کلمه نیستند.

 سه نکته زیر در آسیب شنوایی اهمیت بسیار زیادی دارد.

۱٫ کودکان کم شنوا بیشتر مایل به فراگیری اسامی هستند.
۲٫ دوره توقف رشد واژگان یا کاهش سرعت آن باید به اطلاع خانواده برسد.
۳٫ ممکن است کودک کم شنوا از نظر کاربرد صداسازی متفاوت باشد. از هر دو بعد کم بودن میزان صداسازی و افزایش بیش از حد آن می تواند مورد توجه درمانگر برای تعیین برنامه درمانی باشد.

آسیب شنوایی رشد واژگان

آموزش مبتنی بر بافت

برای شکل گیری بهتر خزانه واژگان ذهنی (mental lexicon)، نیازمند ایجاد ارتباطات محکم بین مفاهیم و سازماندهی این مفاهیم هستیم که در کودکان مبتلا به آسیب شنوایی کاهش این فرآیندهای شناختی و معنایی منجر به آسیب به واژگان ذهنی می شود.

چون این کودکان کمتر در معرض کلمات در بافت هستند، دانش واژگانی توسعه کافی پیدا نمی کند و به همین دلیل آموزش مستقیم واژه ها در دستور کار قرار می گیرد.

در آموزش مبتنی بر بافت، اقداماتی مثل فعال کردن و به کارگیری دانش قبلی، فعالیت های مناسب برای بسط و تقویت معانی کلمه، مثل ایجاد شبکه واژگانی و طرح و نقشه معنایی و تمرین همزمان کلمات جدید و قبلی در بافت های مختلف به شکل گیری بهتر mental lexicon کمک می کند.

میزان واژگان بیانی، معیار مهمی برای سنجش مهارت های زبانی است.

حساسیت روی ساختارهای واجی به تنهایی کمکی به دانش واژگانی یا توانایی های صرفی و نحوی نمی کند.

به عبارتی مداخله در آسیب شنوایی باید روی تسهیل یادگیری کلمات و ساختارهای صرفی و نحوی جدید تمرکز داشته باشد تا ساختارهای واجی، البته نه این که به کودک کمکی در پیدا کردن ساختارهای داخل کلمه نشود بلکه مداخله باید روند افزایش واژگان و ساختارهای صرفی و نحوی را تسهیل کند و با حساسیت روی آگاهی از واج آن را به تاخیر نیندازد تا این که آمادگی لازم و حساسیت نسبت به ساختار واجی ایجاد شود.

مراحل شیوه یادگیری در رشد واژگان

همانگونه که اشاره شد در محدوده ای از رشد زبان سرعت یادگیری واژگان افزایش می یابد.

صرف نظر از محدوده سنی زمانی که تعداد واژگان بین ۲۰ تا ۵۰ کلمه است، این افزایش سرعت مشهود است.

با توجه به این که در هر یک از مراحل شیوه یادگیری متفاوت است، چنانچه والدین یا مداخله گر روش آموزش واژگان را متناسب با شرایط کودک تغییر ندهند، امکان یادگیری تصادفی را کاهش خواهند داد.

به عنوان نمونه، در دوره یادگیری با سرعت کم، کودک باید حتما واژه مورد نظر را با مصداق و مفهوم آن تطبیق دهد بنابراین با نشان دادن و ارجاع دادن همزمان با شنیدن کلمه به او در یادگیری کمک می کنیم.

در مرحله بعد یادگیری همچنان مستقیم است اما سریع تر از مرحله قبل، در این مرحله استفاده از نشانه های کارکردی اجتماعی، یعنی همان ارجاع به مصداق از طریق نشان دادن به او یا نگاه کردن به هدف، درونی می شود و کودک خودش از نشانه ها را به کار می گیرد.

اما در مرحله بعدی که کودک با سرعت بیشتری واژگان را می آموزد به طور طبیعی نیازمند ارجاع و اشارات مستقیم نیست و برای آموزش باید از بافت تسهیل کننده استفاده کرد تا توانایی او در یادگیری غیرمستقیم افزایش یابد.

این نکته بسیار مهمی است که گاهی در آسیب شنوایی توسط والدین و مداخله گر نادیده گرفته می شود و منجر به کاهش سرعت یادگیری واژگان خواهد شد.

روند یادگیری کلمات جدید پس از پنج سالگی تغییر می کند و یادگیری تصادفی واژگان افزایش می یابد.

چگونگی این نوع از یادگیری که استخراج از بافت می باشد و معمولا از گفتار پیوسته دریافت می شود به دقت مشخص نشده اما آنچه که آشکار است افزایش توجه کودک به ارتباطات داخل متنی است و نقشی که روابط معنایی بین واژگان در فراگیری موارد جدید دارد.

کودکان مبتلا به آسیب شنوایی در سنین پیش دبستانی نیازمند دریافت اطلاعات درباره روابط معنایی بین واژگان هستند تا رشد در این زمینه از طریق یادگیری تصادفی، ادامه یابد.

عملکرد بهینه در روانی کلامی

عملکرد بهینه در روانی کلامی، ناشی از یک جستجوی نظام مند از واژگان ذهنی، قرارگیری کلمه در جایگاه مناسب در یک طبقه و همچنین قدرت انتقال از یک طبقه به طبقه دیگر می باشد.

وجود تعداد واژگان مناسب و عمق دانش واژگانی به دسترسی به کلمه منجر می شود.

عملکرد روی روانی کلامی واجی و معنایی به سازماندهی سلسله مراتبی کلمات و قرارگیری آن هادرواژگان ذهنی متکی است.

عملکرد موفقیت آمیز در این زمینه به میزان موثر بودن روند جستجوی خودانگیخته و کنترل شده، هر دو، بستگی دارد.

از آنجایی که در رشد اولیه واژگان و سازماندهی آن ها، دسترسی اولیه به صداهاست و چون حتی روانی کلامی معنایی روی اطلاعات واجی قرار می گیرد، سازماندهی سلسله مراتبی واژگان، کودکان کم شنوای کاربر پروتز کاشت حلزون در معرض کاهش عملکرد، در هر دو جنبه واجی و معنایی خواهند بود.

این تغییر در عملکرد معمولا به علت کندتر بودن سرعت روند بازیابی است.

درفعالیت روانی کلامی،راهکارهای جستجوضعیف ترهستندو این وسعت و سازماندهی کمتری رانسبت به رشدطبیعی نشان می دهد.

این مشکل دربازیابی طبق مدل های موجودپیوستگی کمترو ضعیف تررا بین نقطه ها(کلمات)نشان می دهد.

بنابراین روش های توانبخشی که علاوه بر افزایش وسعت خزانه واژگانی به ایجاد ارتباط نظام مند بین واژگان بپردازد برای سهولت دسترسی به واژگان در این کودکان مفید خواهد بود.

در مورد درک دانش آموزان مبتلا به آسیب شنوایی از کلمات چند معنایی هم مطالعات متعددی انجام شده است که حاکی از وجود مشکلاتی است. چرا که این کودکان کمتر از یادگیری تصادفی برای درک واژگان استفاده می کنند و بنابراین کمتر در بافت در معرض کلمات قرار می گیرند.

استفاده ناکافی از دانش قبلی و مهارت های فراشتاختی برای کسب معنا هنگام خواندن متن و ضعف در ایجاد ارتباط بین مفاهیم و واژگان ذهنی هم از جمله عوامل موثر هستند.

این دانش آموزان چنانچه روی درک چند معنایی مبتنی بر بافت (متن) کار کنند و از مهارت های فراشناختی استفاده کنند، آموزش موثرتری خواهند داشت.

چرا کودکم کلماتی را که یاد گرفته، به کار نمی برد؟ این سوالی است که والدین کودکان دچار تاخیر رشد زبانی از ذزمانگران گفتار و زبان یه کررات می پرسند. به این سوال والدین درمورد کودکانی که در مرحله ای از رشد گفتار هستند که واژگان آن ها محدود است، از جهات مختلفی می توان پاسخ داد.

اگر دلیلی برای کاربرد کلمات وجود داشته باشد، کودک چنین خواهد کرد. پس اشیا و خوراکی هایی که نام آن ها را می داند در معرض دید او ولی خارج از دسترس قرار دهید تا دلیلی برای «درخواست کردن» ایجاد شود.

همچنین وادار کردن کودک به تکرار کلمات، انگیزه او را برای کاربرد کلمات کاهش می دهد.

به او فرصت دهید تا آن چه را که شنیده به اختیار خودش بر زبان آورد.

ایفای نقش از جمله روش های موثر در انتقال مفاهیم انتزاعی به کودکان پیش دبستانی است چرا که تنوع اهداف ارتباطی در کودکان پیش دبستانی افزایش می یابد و بسامد آن ها تغییر می کند و به ویژه تغییر بزرگی در کاربرد نمایش ایجاد می شود و استفاده از روش های آموزشی رسمی به ویژه “تقلید” نیز در این گروه سنی کاهش پیدا می کند.

درآسیب شنوایی که فراگیری واژگان انتزاعی بامشکلات زیادی مواجه می شودواستفاده ازایفای نقش کمک کننده خواهدبود.

در یک بررسی خطاهای کودکان مبتلا به آسیب شنوایی کاربر پروتز کاشت حلزون از بعد معنایی واژگانی بر اساس تست پی بادی ورژن سوم مورد مطالعه قرار گرفته و نتایج حاکی از آن است که هرچند رشد واژگان نسبت به سن تقویمی تاخیر داشته است اما از نظر محتوایی مشکل خاصی در ارتباط با طبقات مختلف معنایی مشاهده نشده است.

به هرحال این بررسی هم تاکید بر سن شنوایی (HA) و ارتباط آن با رشد واژگان درکی دارد و همچنین کیفیت و کمیت محرکات زبانی که از محیط دریافت می شود.

به عنوان یک پیشنهاد تهیه واژه‌نامه توسط دانش آموز کم شنوا، به او کمک می کند تا دایره لغات خود را افزایش دهد و همچنین توانایی نوشتن را بالا می برد.

انتخاب پنج واژه جدید از هر درس وجدا کردن آن ها از متن، دانش آموز را نسبت به واژگان جدید حساس می کند. سپس در دفتری جداگانه کلمات یادداشت می شوند و درمقابل آن ها توضیحاتی که دانش آموز با جملاتی برگرفته از استنباط خودش می نویسد، واژه نامه را تکمیل می کند.

برای بهره برداری بهترازاین واژه نامه،والدین یاگفتاردرمانگرمی توانندبه کودک کمک کنندتاجملات نوشته شده راتصحیح کند.

رشد واژگان آسیب شنوایی

منابع

Word-Learning Abilities in Deaf and Hard-of-Hearing Preschoolers, Spencer, P. E., Ledenberg, A. R., JDSDE, 2008, https://pdfs.semanticscholar.org/97a3/1f2d1f0c5b7fda17783a79d4a65aeaceb17e.pdf

Language Development, Hoff, E., 2009

Language Development, Owens, R. E., 2013

Teaching Multiple Meaning Words to Deaf and Hard-of-Hearing Students Using Contextually Based Vocabulary Instruction and Metacognitive Skills, Rieger, C., 2016, mds.marshall.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1993&context=etd

Language Structures Used by Kindergartners with Cochlear Implants: Relationship to Phonological Awareness, Lexical Knowledge and Hearing Loss, Nittrouer, S., et al., Ear Hear, 2015, https://www.ncbi.nlm.nih.gov › NCBI › Literature › PubMed Central (PMC)

Picture Naming and Verbal Fluency in Children with Cochlear implants, Cleary, M., et. al., JSLHR, 2014, cassandrapana.weebly.com/uploads/4/7/5/1/47516383/jslhr_57_5_1870.pdf

Hearing Experience and Receptive Vocabulary Development in Deaf Children with Cochlear Implants, Fagan, M. K., Pisoni, D. B., JDSDE, 2010, https://www.ncbi.nlm.nih.gov › NCBI › Literature › PubMed Central (PMC)

http://center.avaerc.com/

رشد واژگان رشد واژگان رشد واژگان رشد واژگان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست