رشد و تکامل واجشناسی

کودکان به تدریج زبان جامعه خود را فرا می¬گیرند. در این مطلب میخواهیم بیشتر  با رشد و تکامل واجشناسی اشنا شویم.

اکثر آنها تا سن ۸ – ۷ سالگی به توانایی تولید صحیح صداهای گفتاری دست می¬یابند.

کودکان بطور تدریجی به توانایی تمیز شنیداری دقیق¬تر و هماهنگی عضلانی ظریف¬تر دست پیدا می¬کنند و این امر به آنها امکان تولید مناسب¬تر صداها را می¬دهد.

آنها به هنگام تکامل این توانایی یاد می¬گیرند که صداها و هجاها را برای شکل دادن به واژه¬ها و عبارت¬ها، با یکدیگر ترکیب کنند.

تکامل واجشناسی عبارتند از افزایش توانایی کودک در انتخاب و ترکیب مختصه¬ها با یکدیگر بطور مناسب و صحیح و خلق واحدهای زبانی عالی¬تر با رعایت قوانین مربوطه:

  • تکامل واجشناسی به توانایی تفکیک مختصه¬ها به عنوان عناصری از واجها، بستگی دارد.
  • تکامل واجشناسی و آواشناختی دست در دست هم پیش می¬روند وقتی کودکان نمی¬توانند مهارتهای تولیدی را در سن مورد انتظار کسب کنند غالباً از نظر تکامل زبان نیز دچار تأخیر می-شوند.
  • تکامل آوایی و تکامل واجی تحت تأثیر توانایی کودک در دریافت تفاوت¬های بین صداها و انجام اعمال حرکتی لازم برای تولید آنها می¬باشند.

هنگامیکه کودکان به پیچیدگی¬های فراتر از توانایی¬هایشان مواجه می¬شوند برای حل مشکلات، گفتارشان را ساده می¬کنند.

در طول رشد گفتار کودکان جهت ساده کردن تلفظ واژه¬ها فرایندهای واجی را بکار می برد.

رشد و تکامل واجشناسی

مراحل رشد واجشناسی

در ۶ مرحله رشد واجشناسی توضیح داده می­شود.

مرحله اول:

دورة آواسازی پیش زبانی و ادارک. (تولد تا ۱ سالگی)

در این دوره کودک ابتدا اصواتی که در عقب دهان و در ناحیه نرمکام تولید می­شود، بکار می­برد.

(Cooing)و سپس صداهای دولبی را در مرحله babbling توليد می­کند.

مرحله دوم:

مرحله واجشناسی ۵۰ کلمه نخست (۱ تا ۶/۱ سالگی)

این مرحله از ۱۲ تا ۱۸ ماهگی است که کودک تقریباً ۵۰ کلمه را فرا می­گیرد.

بعد از این دوره واژگان کودک به سرعت رشد می­کند.

ماهیت واجشناسی در این دوره ابتدایی است. بسا مد استفاده از اولین صداها مثل  در همه کودکان تقریباً یکسان است

. اولین سیلاب­ها CV يا تركيبي از CVCV است.

در اواسط سال دوم زندگی، واژگان کودک رو به فزونی می­گذارد و رشد سریع واجشناسی آغاز می­شود.

مرحله سوم:

واجشناسی واژه­های ساده

کاربرد اصوات گفتاری رو به فزونی است. فرایند­های واجی منجر به غلطهای گفتاری می­گردد.

از ۵/۱ سالگی تا ۴ سالگی تعداد زیادی از واژه­ها بطور نادرست تولید می­شوند.

حدود ۴ سالگی    واژه­هایی که ساختار ساده دارند درست تولید می­شوند. کلمات ساده بخوبی تولید می­شود

. و کاربرد کلمات طولانی­تر آغاز می­شود.

مرحله چهارم:

مجموعه واجی تکمیل می­شود.

کاربرد واژه­های طولانی در این مرحله بیشتر می­شود.

حدود ۷ سالگی اصوات سخت به درستی تولید می­شوند.

مرحله پنجم:

تکامل واجی – واژی

در این مرحله کودک ساختار اشتقاقی زبان را بیشتر فرا می­گیرد قوانین واجی – واژی را فرا می­گیرد.

مرحله ششم:

کودک می­تواند هجی کند.

تاریخ نگاری فرایندهای واجی در گفتار کودکان ۵ – ۲ ساله نشان می­دهد که بعد از ۵ سالگی کاربرد فرایندهای واجی به حداقل می­رسد (جدول ۱).

فرایندهایی که قبل از سه سالگی در گفتار کودکان استخراج شده است شامل:
  • حذف هجای ضعیف
  • حذف همخوان پایانی
  • تکرار
  • همگونی همخوان
  • کاهش خوشه
  • انسدادی شدگی
  • قدامی شدگی
  • نیم واکه­سازی
  • واک سازی وابسته به بافت

فرایند­های واجی:

تعریف:

واحدهای آوایی بر اثر همنشینی در ترکیب دستخوش تغییراتی می­شوند که این نوع تغییرات را فرایندهای واجی می­گویند.

انواع فرایندهای واجی:
لثوی شدگی:

جانشینی یک واج لثوی به جای یک واج دو لبی یا زبانی دندانی

/ diz /  به جاي /miz/

همگونی (هماهنگی):

جایگزینی یک همخوان که تحت تاثیر  واجهای اطراف قرار گرفته و به آنها نزدیک شده است.

/ofdad/  به جاي /oftad/

پسین شدگی:

جانشینی واجی که بیشتر بطور پسین تولید می­شود به جای واجی که پیشین تولید می­شود.

/kab/ به جاي /tab/

کاهش خوشه

کاهش یک خوشه و تبدیل شدن به یک واج.

/zor/ به جاي /zohr/

ادغام:

جانشینی یک واج تنها که با دو واج هدف مجاور متفاوت است اما ویژگیهای هدف را به خود می­گیرد.

/mefa/ به جاي /mesvak/

غیر سایشی – انسدادی شدن:

جانشینی یک واج سایشی به جای واج سایشی – انسدادی

/saman/ به جاي /čaman/

غیر خیشومی شدن:

جانشینی یک انسدادی هم مخرج (شباهت جایگاه تولید) به جای یک واج خیشومی.

/dok/ به جاي /nok/

غیر کامی شدگی:

جانشینی یک واج سایشی – لثوی یا انسدادی – لثوی به جای سایشی – کامی یا انسدادی – کامی.

/keso/  به جاي /kešo/

تکرار:

تکرار یک کلمه

/golgol/ به جاي /gol/

اضافه:

افزایش یک واج جدید

/ sinzdah/ به جاي /sizdah/

حذف همخوان پایانی:

حذف همخوان در پایان

/tu/ به جاي /tup/

پیشین سازی:

جانشینی یک واج قدام تر تولید شده:

/tetab/  به جاي /ketab/

حذف همخوان در آغاز:

/ib/ به جاي /sib/

لبی شدگی:

جانشینی یک واج دو لبی به جای واج تولید شده با نوک زبان.

/bup/ به جاي /tup/

قلب (تبادل صدا):

جابجایی دو واج:

/?ask/ به جاي /?aks/

مضاعف سازی:

تکرار یک هجای کامل یا ناقص.

/popo/ به جاي /polo/

انسدادی کردن:

جانشینی یک واج انسدادی به جای سایشی – انسدادی

/tib/ به جاي /sib/

حذف صفیری

حذف صفیری یا جانشینی یک همخوان غیر صفیری.

/up/  به جای / sup/

حذف هجای بی­تکیه:

/tefon/   به جای / telefon/

واکدار سازی یا بی­واک کردن:

تغییر در واکداری متاثر از واج پیرامون.

/dab/    به جای / tab/

واکه سازی:

جانشین­سازی یک واکه به جای واج روان در موقعیت پایانی.

/fio / به جای /fil/

فرایندهای واجی دو دسته­اند:
فرایندهای ساختاری:

در توالی­های صوتی و ترکیبها، ساختار واژه ساده می­شود. فرایندهای کل کلمه /tezo/ به جای televiziyon/ /

فرایند­های نظامی:

با تغییر مختصه­ء واجی، فرایند صورت می­گیرد.

/Jakat/  به جای /zakat/

اختلالات و اجشناسی

محققین هیچ معیار ثابت و کافی برای توجیه بر چسب زدن اختلال واجشناسی به کودکان مبتلا ارائه نمی­کنند.

تعريفي كه هانسن از کودکان مبتلا به اختلالات و اجشناسی می­دهد این است که:

کودکانی که علاوه بر مشکلات تولید دارای مشکلات زبانی هستند، کودکان مبتلا به اختلالات واجشناسی هستند.

برخی محققین معتقدند که وجود تأخیر در رشد زبان عامل اساسی در بروز این اختلال است.

بنابراین اختلال واجشناسی به اختلالات زبانی مربوط است.

کودکی که نمی تواند یک واج را بهنجار تولید کند ممکن است قادر به تجزیه و تحلیل آن صدا نباشد و سیستم واجی او ممکن است از لحاظ تکاملی تأخیر داشته باشد.

خطاهای تولید کودکان ممکن است ناشی از آن باشد که مختصه یا مختصه­های مربوطه اصولاً در حافظه کودک موجود نیست یا مختصه­ها در حافظه کودک موجود هست اما قادر نیست آن مختصه­ها را بر طبق قوانین واجشناسی زبان با سایر مختصه­ها ترکیب کنند.

در تشخیص اختلال واجشناسی، تعداد صداهای مورد خطا و غیر قابل مفهوم بودن گفتار مورد توجه برخی متخصصین می­باشد.

پادن بیان می­کند اگر کودکی پیش از ۲ واج خطا داشته باشد دارای مشکل واج­شناسی است.

بنکسون معتقد است اگر بیمار دارای بیش از ۵ صدای خطا باشد و گفتارش غیر قابل مفهوم باشد می­بایست به تحلیل واجشناسی اقدام نمود.

برخی دیگر معتقدند که اختلالات شدید تولید معادل اختلال واجشناسی است.

جانسون اختلالات تولید با مبنای واجی را با مشخصات زیر توضیح می­دهد.

  • هیچ اثری از نقایص ساختمانی و عصبی و حرکتی وجود ندارد.
  • خطاهای تولید بی ثباتند (عمدتاً خطا از نوع جانشینی است)
  • ممکن است در تمیز شنیداری دچار مشکل باشد.
  • ممکن است خصوصیت تحریک­پذیری در برخی خطا داشته باشد.

 

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست